1980'li yıllarda Isparta Göksöğüt Belediyesi tarafından 5 parçaya bölünmüş olarak tespit edilen ve Belediye'ye taşınan Sidamara tipi bir lahit, Isparta Müzesi Müdürlüğü'ne taşındığında 3 ana parça ve ufak birkaç parça olarak kayıtlara geçti. 1987 yılında Prof. Dr. Mehmet Özsait tarafından fotoğraflanan eserlerin eksik parçalarını, Prof. Dr. Volker Michael Strocka, 2015 yılında yaptığı bir araştırma sırasında fark etti; esere ait iki parça, Londra'daki Sotheby's Müzayede Evinin 1988 yılında bastığı müzayede kataloğunda yer alıyordu. Eserlerin parçaları, ilk fotoğraflandığı 1987 yılı ile müzeye taşındığı 1988 yılı arasında çalınmıştı. Türkiye'den kaçırılan ve İngiltere'de bulunarak ülkeye getirilen Isparta kökenli Sidamara tipi lahit ile tarihi M.Ö. 3 bin yılına uzanan Anadolu kökenli 'boğa arabası' Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde sergilenmeye başlandı. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Kaçakçılık Şube Müdürlüğü uzmanları tarafından İngiltere'de müzayede kataloglarında satışa sunulduğu tespit edilen Sidamara tipi lahit ile tarihi M.Ö. 3 bin yılına uzanan Anadolu kökenli 'boğa arabası' Türkiye'ye iade edildi. İki eserin tanıtım lansmanı Anadolu Medeniyetler Müzesi'nde Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un katılımıyla yapıldı.
“2019'da 106 kültür varlığımızın iadesini sağladık”
Bakan Ersoy, Türkiye'nin, dünyanın en zengin arkeolojik eserlerine sahip olan ülkelerden olduğunu kaydetti. Ersoy, onlarca devlet ve kültür yapısının evirildiği, tarihi şekillendiren sayısız dönüm noktasının gerçekleştiği toprakların üzerinde yaşadıklarına dikkat çekerek, zengin bir kültür ve medeniyet mirasına sahip çıkmanın herkesin ortak sorumluluğunda olduğunu bildirdi. Bakan Ersoy, kültür varlıklarının korunması için azami hassasiyet gösterdiklerini ifade ederek şöyle konuştu: yollarla yurt dışına çıkarılan eserlerin gerek diyalog kurarak gönüllülük esasıyla, gerekse hukuki yollarla ait oldukları topraklara geri getirmek için bol mesai harcıyoruz. Sadece 2019 yılında 106 kültür varlığımızın iadesini sağladık. Bugün yine yürüttüğümüz çalışmaların başarılı bir sonucu olarak iki kültür varlığımızın daha ülkemize geri dönüşünün mutluluğunu yaşıyoruz. 2004-2020 yılları arasında 4 bin 439 kültür varlığının ülkemize gelmesini sağladık. 2002 yılına kadar bir tane tarihi eseri yurt dışından ülkemize getirmiştik. Daha sonra Kaçakçılık Dairesi oluşturuldu. Bu iki eser İngiltere'de bulundu. Kültür varlıklarının taşınması meşakkatli bir süreç. Türk Hava Yolları, her iki eseri de ücretsiz getirdi. Ayrıca şu anda Türkiye'nin en önemli müzelerinden birindeyiz. ve 1 Mart itibariyle 70 lira olan müzekart fiyatını 60 liraya sabitliyoruz.
"Çalışmanın sonucunu 20 yıl sonra aldık”
Boğa arabasının bulunmasına yaptığı araştırmayla katkı sunan Ankara Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu, 1998-2001 yılları arasında yaptığı araştırmanın müzayede katoloğunda yer alması sonucu bakanlık uzmanlarının harekete geçtiğini söyledi. İngiltere'ye kaçırıldığı tespit edilen boğa arabasının tekrar ülkeye kazandırılmasının arkeoloji camiası adına sevindirici bir durum olduğunu kaydeden Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu "1999 yılında yaptığımız bir çalışmanın, 20 yıl sonra en azından bu eserleri ülkemize kazandırmak adına işe yaradığını görmekten mutlu olduk" dedi. Türkiye'nin zengin kültür mirasına sahip çıkmak için Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yapılan çalışmalar hız kesmeden sürdürülüyor. Bu kez yurtdışına Isparta'dan kaçırılan 2 tarihi kültür varlığı İngiltere'de ortaya çıktı. İşte Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından açıklanan, Türkiye İngiltere arasında sürdürülen araştırmaların soluk kesen ve eserlerin ait oldukları ülkeye iadesi ile sonuçlanan hikayesi... 1980'li yıllarda Isparta Göksöğüt Belediyesi tarafından 5 parçaya bölünmüş olarak tespit edilen ve Belediye'ye taşınan Sidamara tipi bir lahit, Isparta Müzesi Müdürlüğü'ne taşındığında 3 ana parça ve ufak birkaç parça olarak kayıtlara geçti. 1987 yılında Prof. Dr. Mehmet Özsait tarafından fotoğraflanan eserlerin eksik parçalarını, Prof. Dr. Volker Michael Strocka, 2015 yılında yaptığı bir araştırma sırasında fark etti; esere ait iki parça, Londra'daki Sotheby's Müzayede Evinin 1988 yılında bastığı müzayede kataloğunda yer alıyordu. Eserlerin parçaları, ilk fotoğraflandığı 1987 yılı ile müzeye taşındığı 1988 yılı arasında çalınmıştı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı'na Prof. Dr. Musa Kadıoğlu aracılığıyla konunun bildirilmesi üzerine, hem Kültür ve Turizm Bakanlığı hem İçişleri Bakanlığı İnterpol-Europol Dairesi Başkanlığınca, Sotheby's Müzayede Evi ile irtibata geçildi ve katalogda yer alan parçaların 1988 yılında kimlere satıldığı soruldu. Müzayede Evi, eserlerin bir şahıs tarafından satışa sunulduğunu, 1989 yılında iki ayrı alıcıya satıldığını, gizlilik kanunları sebebiyle alıcıların isimlerini açıklayamayacaklarını bildirdi. Yeri tespit edilemeyen ancak Türkiye'deyken çekilmiş fotoğrafları bulunan eserler, Interpol Çalıntı Sanat Eserleri Veri Tabanına kaydettirildi ve uluslararası alanda arattırılmaya başlandı. Kültür ve Turizm Bakanlığı uzmanlarınca Christie's Müzayede Evi'ne ait bir katalog taranırken bu parçalardan birinin 4 Aralık 2019 tarihinde satışa çıkarılacağı tespit edildi.
İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü Interpol-Europol Dairesi ile irtibata geçildi, anılan birim ivedilikle İngiltere polisi ile temas kurdu ve eserin satışı ileri seviyede tetkikler yapılması için geçici olarak durduruldu. Türkiye tarafından sağlanan veriler sayesinde yasadışı olarak Türkiye'den çıkarılmış olduğu hususunda ikna olan İngiliz polisi, eseri elinde bulunduran kişi ile görüşerek eserin iadesine aracılık etti.
“İkinci Eser Bonham's Müzayede Evi'nde bulundu”
Yine İngiltere'de bulunan Bonham's Müzayede Evi'nde ise, Anadolu kökenli olan ve M.Ö. 2-3 bine tarihlendirilen, iki adet boğa tarafından çekilen bir araba modelinin satışa çıkarıldığı tespit edildi. Söz konusu eserin benzerlerinin Şanlıurfa Müzesi koleksiyonunda olduğunun tespit edilmesi üzerine, bu alanda yayınları bulunan Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu ile irtibata geçilerek eserin kökenine ilişkin bir rapor hazırlanması talep edildi.
* Tüm hakları saklıdır. Bu sitede yer alan yazı, haber, fotoğraf, video ve sair dokümanların, bireysel kullanım dışında izin alınmadan kısmen veya tamamen kopyalanması, çoğaltılması, kullanılması, yayımlanması ve dağıtılması kesinlikle yasaktır. Bu yasağa uymayanlar hakkında 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca yasal işlem yapılacaktır.
* Tüm hakları saklıdır. Bu sitede yer alan yazı, haber, fotoğraf, video ve sair dokümanların, bireysel kullanım dışında izin alınmadan kısmen veya tamamen kopyalanması, çoğaltılması, kullanılması, yayımlanması ve dağıtılması kesinlikle yasaktır. Bu yasağa uymayanlar hakkında 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca yasal işlem yapılacaktır.