Avrupa’nın enerji güvenliğinde önemli bir rol üstlenmeye hazırlanan Türkiye, gaz tedarik merkezi olma yolunda ilerliyor.
Türkiye, “Türk Akımı” ve Balkan doğal gaz hattı üzerinden Orta ve Doğu Avrupa’ya yılda 10 milyar metreküpe kadar doğal gaz ihraç etmeyi hedefliyor. Gaz ihracatı arttıkça “Türk Akımı” bölgesel enerjide temel bir rol oynayacak.
Rusya-Ukrayna savaşı sonucunda enerji piyasalarında ortaya çıkan kriz, Avrupa’nın doğal gaz tedarikini köklü bir şekilde değiştiriyor. Rus gazının Ukrayna üzerinden akışının sona ermesiyle Türkiye, hem kendi enerji güvenliğini güçlendirmek hem de Avrupa’nın enerji ihtiyaçlarını karşılamak açısından önemli bir tedarik merkezi olarak öne çıkıyor.
"Türk Akımı" ve “Balkan Akımı” olarak adlandırılan boru hatlarının stratejik önemi artarken, Türkiye’nin hedefi, yeni bağlantı yatırımlarıyla her yıl 10 milyar metreküpe kadar doğal gaz ihraç etmek. Bu anlamda, Avrupa’nın talebi ve karşılıklı bağlantı yatırımları belirleyici olacak.
Rusya’dan doğrudan Karadeniz üzerinden gelen gazın taşınmasında “Türk Akımı” boru hattının rolü büyük önem taşıyor. Bu hat, 2020 yılından bu yana Türkiye’ye 40 milyar metreküp, Avrupa’ya ise 53 milyar metreküp doğal gaz iletti.
“Türk Akımı”nın bir hattı Türkiye’nin iç tüketimi için kullanılırken, Balkan hattına bağlanan diğer hat ise Romanya, Yunanistan, Kuzey Makedonya, Sırbistan ve Macaristan gibi ülkelere gaz sevk ediyor. Ancak bu güzergah, tüm Avrupa için bir çözüm sunmaktan uzak. Türkiye, Avrupa’dan gelecek siyasi irade ve ek yatırımlarla gaz ihracat kapasitesini artırmayı hedefliyor. Türkiye, sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) yeniden gazlaştırılması ve depolama tesislerini artırarak, Azerbaycan ve İran boru hatlarının kapasitesinden verimli bir şekilde yararlanıyor.
Türkiye’nin gelecekteki amacı, yalnızca bir transit güzergah olmak değil, Avrupa’nın enerji güvenliği için kalıcı bir tedarik merkezi olmaktır. Avrupa ise enerji kaynaklarını çeşitlendirmeye çalışıyor. ABD ve Katar gibi LNG tedarikçileri öne çıksa da boru hatlarıyla sağlanan gaz, hala fiyat ve sürdürülebilirlik açısından cazip olmaya devam ediyor.
Türkiye, Orta Doğu, Karadeniz ve Akdeniz gaz rezervleriyle Avrupa’nın ihtiyaçlarını karşılamakta bir köprü ülke konumunda bulunuyor. Rusya’nın son hamleleri ise Avrupa’daki gaz fiyatlarını etkiledi. Doğal gazın megavat saat başına fiyatı yüzde 5 artarak 50,27 avroya (yaklaşık 540 dolar/1000 metreküp) yükseldi.
Bu artışla Avrupa doğal gaz fiyatları, 2023 yılının Ekim ayından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Bu durumda Avrupa’nın gaz tedariki için alternatif yollar aramaktan başka seçeneği bulunmuyor.