Ankara, Büyük Amerikan Şirketleriyle Temaslarını Artırıyor
Türkiye, enerji sektöründe kritik bir dönüşüm aşamasına girerken; stratejik yatırımlar, yeni sözleşmeler ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) altyapısının genişletilmesini eş zamanlı olarak hayata geçiriyor. Son aylarda Ankara, geleneksel tedarikçilere olan bağımlılığı azaltmak ve daha güvenilir, esnek arz sağlamak amacıyla büyük Amerikan şirketleriyle temaslarını yoğunlaştırdı. Hükûmet, uzun vadeli LNG anlaşmalarını, değer zincirinin tamamını güvence altına alacak altyapı yatırımlarıyla birlikte yürütüyor. Amerikan şirketleriyle yapılan görüşmeler, Rusya ile sözleşmelerin uzatılması ve planlanan terminal yatırımları, Türkiye’nin yalnızca istikrar değil, aynı zamanda bölgesel enerji piyasasında lider bir rol hedeflediğini gösteriyor.
Stratejinin Yeniden Şekillenmesi
Türkiye, enerji portföyünü kapsamlı biçimde gözden geçirirken Amerikan petrol ve gaz sahalarına yatırım yapma olasılığını da araştırıyor. Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar’ın Bloomberg’e verdiği bilgilere göre, Turkish Petroleum (TPAO), Chevron, Exxon Mobil ve diğer büyük Amerikan şirketleriyle üretim zincirindeki varlıklarda pay almak üzere görüşmeler yürütüyor. Bu adım, Türkiye’nin artan LNG pozisyonunu upstream (üretim) alanına taşıma planının bir parçası. Bu ay içinde somut açıklamaların gelmesi bekleniyor.
Bu plan, ABD ile giderek derinleşen enerji ilişkilerine yeni bir boyut kazandırıyor. ABD, Ankara için uzun vadeli gaz tedarikinde önemli bir kaynak haline gelmiş durumda. Türkiye, 1,4 trilyon dolarlık ekonomisini beslemek için gerekli yakıtlara erişimi güvence altına almayı ve Rusya ile Azerbaycan’a olan bağımlılığı azaltmayı hedeflerken, bu politika aynı zamanda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın etki alanını genişletme ve yeni ekonomik ilişkiler kurma stratejisinin de bir parçası olarak görülüyor.
LNG Altyapısının Güçlendirilmesi
Üretim varlıklarına yönelik görüşmelerin yanı sıra Türkiye, lojistik ağını güçlendirmek için somut adımlar da atıyor. Doğal gaz iletim altyapısını yöneten BOTAŞ, iki yeni yüzer depolama ve yeniden gazlaştırma ünitesi (FSRU) eklemek üzere çalışıyor. Böylece bu tür tesislerin sayısı beşe çıkacak. Bu hamle, artan LNG ithalatını karşılamayı ve Türkiye’yi bölgesel bir enerji merkezi konumuna hazırlamayı amaçlıyor.
İthalatın Genişletilmesi
Türkiye; Mercuria Energy Group, Woodside Energy, Eni ve Alman SEFE gibi şirketlerle, ağırlıklı olarak ABD kaynaklı LNG için anlaşmalar imzaladı. 2024 sonundan bu yana toplam 150 milyar metreküp LNG için uzun vadeli sözleşmelere imza atan Türkiye’de, teslimatların büyük kısmı 2027–2030 döneminde başlayacak. Bayraktar’a göre Amerikan LNG’si, Rusya ve İran’dan boru hatlarıyla gelen gazdan daha rekabetçi hale geldi.
Bu yıl şu ana kadar 5,2 milyon ton LNG ithal eden Türkiye, 2024’ün tamamında 3,98 milyon ton ithalat gerçekleştirmişti. Artan arz, Türk şirketlerinin gaz ticaretini büyütmesine ve kârlarını artırmasına da imkân tanıyor. Önümüzdeki 10-15 yılda yaklaşık 1.500 LNG kargosunun Türkiye’ye ulaşması bekleniyor; bunların çoğu ABD’deki Henry Hub fiyatlarına endeksli olacak.
Altyapının Bölgesel Rolü
Artan ithalatı karşılamak için iki yeni FSRU daha devreye alınacak. Ankara, bu ünitelerden birini yaz aylarında Mısır’a göndererek Kahire’nin mevsimsel gaz açığını kapatmayı planlıyor. Benzer anlaşmalar için Fas başta olmak üzere başka ülkelerle de görüşmeler sürüyor. Bu hamleler, Türkiye’yi yalnızca tüketici değil; potansiyel tedarikçi, transit ülke ve bölgesel LNG tüccarı konumuna da taşıyor.
Moskova’ya Bağımlılığın Azaltılması
Türkiye, Gazprom ile iki doğal gaz tedarik sözleşmesini bir yıl uzatarak 2026 sonuna kadar 22 milyar metreküp gaz almayı sürdürecek. Ancak Rus gazının toplam tüketimdeki payı yüzde 40’ın altına düşmüş durumda. Ankara, ABD gazına yatırım yaparak tedarik tabanını çeşitlendirmeyi ve LNG anlaşmalarıyla rekabetçi bir piyasa ortamı oluşturmayı hedefliyor.
İran ve Türkmenistan ile Görüşmeler
ABD, 5,5 milyar metreküp ve yüzde 14 pazar payıyla Türkiye’nin dördüncü büyük gaz tedarikçisi konumunda. Türkiye, bölgesel gaz merkezi olma hedefi doğrultusunda LNG ithalat kapasitesini artırırken, boru hattı gazı konusunda da İran ve Türkmenistan ile görüşmeler yürütüyor. Temmuz 2026’da sona erecek İran anlaşmasının uzatılması ve swap yoluyla gelen Türkmen gazı hacminin artırılması gündemde.
Bu çok katmanlı yaklaşım, Türkiye’nin hem LNG hem de boru hattı gazını bir arada kullanarak enerji güvenliğini artırmasını sağlıyor. Aynı zamanda Balkanlar, Güneydoğu Avrupa ve Ukrayna’ya yönelik potansiyel gaz ticaretinin de önünü açıyor.