1991 yılında Türkiye, Kazakistan'ın bağımsızlığını tanıyan ilk ülke oldu. O günden bu yana, ortak tarihimizden, kültürel ve manevi köklerimizden kaynaklanan kardeşlik bağlarımız her geçen gün daha da güçleniyor. Dostluk geleneklerimizin ve manevi birliğimizin tarihi çok eskilere dayanıyor.
2000'li yıllardan itibaren ikili ilişkiler yeni bir tarihsel düzeye ulaştı. Siyasi, ekonomik ve kültürel alanlarda oluşturduğumuz kurumsal mekanizmalar sayesinde, iş birliği daha somut ve verimli sonuçlar vermeye başladı. Ekonomi alanındaki iş birliğimiz, özellikle enerji, ulaştırma, lojistik ve savunma sanayii alanlarında, ayrıca eğitim ve kültür alanındaki ortaklığımız sağlam ve geniş bir temelde gelişmektedir.
2012 yılında ihdas ettiğimiz Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi ile ekonomik ve ticari ilişkilerimizin geliştirilmesi noktasında muhakkak önemli kazanımlar elde ettik. Bugün Kazakistan ile ticaret hacmimiz 10 milyar dolar seviyesine yaklaşmış durumdadır. Türk iş insanlarının bugüne kadar Kazakistan’a yaptığı doğrudan yatırımlar altı milyar dolara yaklaşmıştır. Türk müteahhitler Kazakistan’da 30 milyar doları aşan 550’ye yakın proje tamamlamıştır. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kardeşim Kasım Cömert Tokayev’le belirlediğimiz ticaret hacmi hedefi 15 milyar dolardır. Karşılıklı çabalarla bu hedefe de kısa sürede ulaşacağımıza inancım tamdır.
Halklarımız arasındaki kardeşlik bağlarını güçlendiren eğitim, spor ve kültürel alanlardaki ilişkilerimizi de mükemmel hâle getirmek, öncelikli gündem maddelerimizdendir. Bilindiği üzere, Türk Devletleri Teşkilatı’nın 2026 yılı Turizm Başkenti olarak Ankara seçilmiştir. Bu vesileyle Kazak kardeşlerimizi zengin kültürel, tarihî ve beşerî mirasıyla Türk dünyasının ortak hafızasını yansıtan Başkentimize davet etmek istiyorum. Yıl boyunca yapacağımız tarihî, kültürel ve sportif etkinliklerde Kazak kardeşlerimizi de aramızda görmekten memnuniyet duyacağız.
Kazakistan ziyaretimiz bizim için oldukça anlamlıdır. ABD-İsrail ile İran arasındaki kriz, Gazze’deki kırılgan ateşkes süreci başta olmak üzere, bölgemizin hem siyasi hem de enerji güvenliği ve arzı sorunları gibi ekonomik düzlemde sınandığı bu günlerde Kazakistan’da yapacağımız ikili görüşmeler büyük önem taşımaktadır. Bu ziyaretin hem ülkelerimiz arasındaki siyasi, ekonomik ve ticari ilişkileri geliştireceğine hem de halklarımız arasındaki kadim dostluğa katkıda bulunacağına inanıyorum.
Bu ziyaret kapsamında Türk Devletleri Teşkilatı Devlet Başkanları Gayriresmi Zirvesi'ne katılacağız. Bu zirvede, Türk dünyası olarak siyasi, ekonomik ve kültürel iş birliği ve ortaklık potansiyellerimizi istişare edecek, bölgesel siyasi ve ekonomik sınamaları değerlendirme fırsatı bulacağız. Türk dünyasını temsil eden devletler olarak bizler; Hoca Ahmet Yesevi’nin 'Yoklar doymadığında, varlar ağlamıyorsa dünya tez yıkılır' anlayışıyla bölgemizde ve dünyada barış, refah ve huzur ikliminin tesisi için sorumluluk almaktan hiçbir zaman kaçınmayacağız."
Bölgesel çatışmalar ve krizler bugün küresel ölçekte ortak güvenliğimize, ekonomik refahımıza ve istikrarımıza yönelik kapsamlı birer meydan okuma niteliğindedir. Küresel sistem, çatışmacı jeopolitik rekabetin getirdiği yeni asimetrik riskler, enerji arz güvenliğinde yaşanan kırılmalar ve buna bağlı finansal dalgalanmalar karşısında ciddi bir stres testiyle karşı karşıyadır. Ayrıca, yapay zekâ eksenli yaşanan büyük dönüşümün ortaya çıkardığı yeni dinamikler küresel sistemin kırılganlıklarını daha da derinleştirmektedir. Tüm bu sınamalar uzun zamandır vurguladığımız üzere, mevcut uluslararası sistemin ve küresel yönetişim mekanizmalarının yetersizliğini ve reform ihtiyacını apaçık ortaya koymaktadır.
2014 yılındaki Birleşmiş Milletler Genel Kuruluna hitabımda uluslararası sistemin hem yapısının hem de meşruiyetinin tartışmalı hâle geldiğini dile getirerek daha adil bir dünyanın mümkün olabileceğini 'Dünya 5’ten büyüktür' ifadesiyle ortaya koymuştum. Maalesef şunu belirtmeliyim ki o günden bugüne küresel sistemin daha adil ve kapsayıcı bir niteliğe kavuşması adına anlamlı bir ilerleme kaydedilemedi. Bunun en açık ve acı örneği Gazze’deki yaşananlardır. İsrail’in işlediği insanlık suçları nedeniyle insanlığın ortak değerlerini ayaklar altına almaktadır.
Türkiye olarak, küresel ve bölgesel krizlerin üstesinden ancak “uygulanabilir kurallara” dayalı bir düzen inşa ederek gelinebileceğini savunuyoruz. Bu kapsamda bölgemizde ve küresel düzeyde kriz ve çatışmaların sona erdirilmesi adına hem çok taraflı örgütler nezdinde hem de müstakilen sorumluluk almaktan kaçınmıyoruz. Barış diplomasisi ve ara buluculuk girişimlerimiz kapsamında tüm taraflarla güven temelinde diyalog kuruyor, meselelerin diplomasi masasında çözülmesi için somut adımlar atılmasını sağlıyoruz. Küresel barış ve refah adına yürüttüğümüz ilkeli diplomasimizin dünya çapında tebarüz ettiğini görmekten memnuniyet duyuyoruz.
Ancak daha adaletli, kapsayıcı ve istikrarlı bir barış ve refah ikliminin oluşturulması için ikili, bölgesel ve küresel ortaklıkların genişletilmesi gerektiği apaçıktır. Bu bağlamda bölgesel anlaşmazlıkların öncelikle bölge ülkelerinin kurumsal inisiyatifleriyle çözülmesi gerektiği görüşündeyiz. “Bölgesel sahiplenme” anlayışımız doğrultusunda, başta Türk Devletler Teşkilatı olmak üzere, üyesi olduğumuz örgütlerle ve komşularımızla ortak girişimlere her zaman açık olduğumuzun altını çizmek istiyorum. BM Güvenlik Konseyi’nin yapısal sorunları, bölgesel ve küresel çatışmaların çözümü ve kalıcı ekonomik refahın tesis edilmesi başta olmak üzere, hemen her kritik meselede dost ve kardeş Kazakistan’la yürüttüğümüz iş birliği ve ortaklıklar, dış politikamız açısından müstesna bir nitelik taşımaktadır.
Hatırlanacağı üzere, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Kasım Cömert Tokayev'in daveti üzerine 13 Mayıs'ta Kazakistan'a geldi. Onur konuğu, Kazakistan Cumhurbaşkanı tarafından Astana Havalimanı’nda karşılandı.
Bugün Türkiye Cumhurbaşkanı için Bağımsızlık Sarayı'nda düzenlenen karşılama töreni sonucunda iki lider dar kapsamlı görüşmelerde bulundular.